Gruźlicze zapalenie węzłów chłonnych

Gruźlicze zapalenie węzłów chłonnych, znane również jako gruźlica pozapłucna, to choroba zakaźna wywoływana przez bakterię Mycobacterium tuberculosis. Chociaż najczęściej atakuje płuca, bakteria ta może rozprzestrzeniać się poprzez układ krwionośny i limfatyczny, infekując inne narządy, w tym węzły chłonne.

Objawy gruźliczego zapalenia węzłów chłonnych

Objawy gruźliczego zapalenia węzłów chłonnych mogą być różnorodne i zależą od lokalizacji zakażenia, stopnia zaawansowania choroby oraz ogólnego stanu zdrowia pacjenta. Do najczęstszych objawów należą:

• Powiększenie węzłów chłonnych, najczęściej na szyi, ale także pod pachami, w pachwinach, klatce piersiowej lub brzuchu. Węzły chłonne są zazwyczaj twarde, niebolesne i mogą zlewać się ze sobą, tworząc guzy.
• Gorączka, zwykle niska, utrzymująca się przez dłuższy czas.
• Utrata masy ciała i brak apetytu.
• Nocne poty.
• Zmęczenie i osłabienie.
• Kaszel, duszności (jeśli zakażenie rozprzestrzeniło się na płuca).

W niektórych przypadkach, zwłaszcza u osób z osłabionym układem odpornościowym, gruźlicze zapalenie węzłów chłonnych może przebiegać bezobjawowo lub z bardzo skąpymi objawami. To sprawia, że diagnoza bywa utrudniona.

Przyczyny i czynniki ryzyka

Główną przyczyną gruźliczego zapalenia węzłów chłonnych jest zakażenie bakterią Mycobacterium tuberculosis. Do zakażenia dochodzi najczęściej drogą kropelkową, poprzez wdychanie powietrza zawierającego bakterie, które zostały rozprzestrzenione przez chorego na gruźlicę płuc podczas kaszlu, kichania lub mówienia.

Istnieje wiele czynników, które zwiększają ryzyko zachorowania na gruźlicę, w tym:

• Kontakt z osobą chorą na gruźlicę.
• Pobyt w krajach o wysokiej zachorowalności na gruźlicę.
• Osłabienie układu odpornościowego (np. z powodu HIV/AIDS, chemioterapii, cukrzycy).
• Niedożywienie.
• Złe warunki sanitarne.

Diagnoza

Rozpoznanie gruźliczego zapalenia węzłów chłonnych opiera się na badaniu podmiotowym, badaniu przedmiotowym oraz badaniach dodatkowych. Lekarz przeprowadzi wywiad dotyczący objawów, historii choroby i ewentualnego kontaktu z osobami chorymi na gruźlicę. Następnie zbada powiększone węzły chłonne.

W celu potwierdzenia diagnozy wykonuje się:

• Test tuberkulinowy (próba Mantoux): Polega na wstrzyknięciu pod skórę tuberkuliny, substancji pochodzącej z bakterii gruźlicy. Po 72 godzinach sprawdza się reakcję skóry. Dodatni wynik testu wskazuje na kontakt z bakterią gruźlicy, ale nie musi oznaczać aktywnej choroby.
• Badanie krwi IGRA: To badanie immunologiczne, które wykrywa obecność specyficznych komórek odpornościowych skierowanych przeciwko bakterii gruźlicy.
• Biopsja węzła chłonnego: Pobranie próbki tkanki węzła chłonnego do badania mikroskopowego i hodowli bakteriologicznej. Jest to badanie o największej wartości diagnostycznej, pozwalające na potwierdzenie obecności bakterii gruźlicy i określenie jej wrażliwości na leki.
• Zdjęcia rentgenowskie klatki piersiowej: Wykonywane w celu wykluczenia gruźlicy płuc.

Leczenie

Leczenie gruźliczego zapalenia węzłów chłonnych jest długotrwałe i wymaga stosowania kombinacji kilku leków przeciwprątkowych. Czas trwania leczenia wynosi zazwyczaj 6-9 miesięcy, ale może ulec wydłużeniu w przypadku oporności bakterii na leki lub powikłań.

Najczęściej stosowane leki przeciwprątkowe to:

• Izoniazyd (INH)
• Ryfampicyna (RIF)
• Pirazynamid (PZA)
• Etambutol (EMB)

Ważne jest, aby przyjmować leki regularnie, zgodnie z zaleceniami lekarza, nawet jeśli objawy ustąpią. Przerwanie leczenia lub nieregularne przyjmowanie leków może prowadzić do rozwoju oporności bakterii na leki i nawrotu choroby.

Profilaktyka

Profilaktyka gruźlicy obejmuje:

• Szczepienia ochronne: Szczepionka BCG chroni przed ciężkimi postaciami gruźlicy, takimi jak gruźlicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych. W Polsce szczepienia przeciwko gruźlicy są obowiązkowe dla noworodków.
• Unikanie kontaktu z osobami chorymi na gruźlicę.
• Dbanie o higienę, w tym częste mycie rąk.
• W przypadku osób z osłabionym układem odpornościowym: regularne badania w kierunku gruźlicy.

Podsumowanie

Gruźlicze zapalenie węzłów chłonnych to poważna choroba zakaźna, która może prowadzić do powikłań, jeśli nie jest leczona. Wczesna diagnoza i odpowiednie leczenie są kluczowe dla powodzenia terapii. Ważne jest, aby znać objawy gruźlicy i zgłaszać się do lekarza w przypadku ich wystąpienia. Pamiętajmy również o profilaktyce, która odgrywa istotną rolę w zapobieganiu tej chorobie.